برای مقابله مؤثر با پیچیدگی روزافزون در بررسی، مطالعه، مدل سازی، و حل مسائل جدید در فیزیک، مهندسی، پزشکی، زیست شناسی، و بسیاری از امور گوناگون دیگر مجبور به ایجاد و ابداع روشهای محاسباتی جدیدی هستیم که بیشتر از پیش به شیوه‌های تفکر خود انسان نزدیک باشد. هدف اصلی آنست که مسائل و مشکلات بسیار پیچیده علمی را رایانه‌ها بتوانند با همان سهولت و شیوایی بررسی و حل و فصل کنند که ذهن انسان قادر به ادراک و اخذ تصمیمات سریع و مناسب است. منطق فازی فناوری جدیدی است که شیوه‌هایی را که برای طراحی و مدل سازی یک سیستم نیازمند ریاضیات پیچیده و پیشرفته است، با استفاده از مقادیر زبانی و دانش فرد خبره جایگزین می‌‌سازد.

 مفهوم منطق فازی

در جهان واقعیات، بسیاری از مفاهیم را آدمی به صورت فازی (به معنای غیر دقیق، ناواضح، و مبهم) درک می‌کند و به کار می‌‌بندد. هر چند کلمات و مفاهیمی همچون گرم، سرد، بلند، کوتاه، پیر، جوان، و نظائر اینها به عدد خاص و دقیقی اشاره ندارند، ذهن انسان با سرعت و با انعطاف پذیری شگفت آوری همه را می‌‌فهمد و در تصمیمات و نتیجه گیریهای خود به حساب می‌گیرد. این، در حالیست که ماشین فقط اعداد را میفهمد و اهل دقّت است. اهداف شیوه‌های نو در علوم کامپیوتر آنست که اولا رمز و راز اینگونه تواناییها را از انسان بیاموزد و سپس آنها را تا حد امکان به ماشین یاد بدهد.

منطق فازى، يك جهان بينى جديد است كه به رغم ريشه داشتن در فرهنگ مشرق زمين با نيازهاى دنياى پيچيده امروز بسيار سازگارتر از منطق ارسطويى است. منطق فازى جهان را آن طور كه هست به تصوير مى كشد. دنيايى كه ما در آن زندگى مى كنيم، دنياى مبهمات و عدم قطعيت است. مغز انسان عادت كرده است كه در چنين محيطى فكر كند و تصميم بگيرد و اين قابليت مغز كه مى تواند با استفاده از داده هاى نادقيق و كيفى به يادگيرى و نتيجه گيرى بپردازد، در مقابل منطق ارسطويى كه لازمه آن داده هاى دقيق و كمى است، قابل تامل است.

مفهوم فازی به وسیله پرفسور لطفی زاده ، استاد و رییس دانشکده مهندسی برق دانشگاه برکلی ،در سال 1965 مطرح شد و به نام ایشان در اسناد بین المللی ثبت شده است.

جهان اطراف ما فازی است .چون مفهوم فازی بر اساس ورودی مبهم و غیر دقیق و سربسته است و قدرت منطق فازی هم در این نکته است. ما انسانها هم به صورت فازی فکر می کنیم چون ورودی های ما ، که از جهان اطراف ما توسط حسگرهای ما (چشم ، گوش ، پوست و...) به مغز می رسد همگی فازی هستند .وقتی در مورد گرمی هوا صحبت می کنیم فقط می گوییم "هوا گرم است " یا " هوا خیلی گرم است " اما دقیقا درجه گرمی هوا را برای شنونده مشخص نمی کنیم، اما اگر بخواهیم همین جمله را به یک کامپیوتر دیجیتالی امروزی به عنوان برنامه بدهیم هرگز نمی توانیم این کار را انجام دهیم چون کامپیوتر بر اساس مقادیر گسسته و کاملا معلوم پردازش می کند و باید دقیقا درجه هوا را برای آن مشخص کنیم (مثلاً : temp=100) .

این مفهوم فازی است .

تئوری فازی نه تنها به عنوان روش‌شناسی کنترل ارائه شد بلکه راهی برای پردازش داده‌ها، بر مبنای مجاز کردن عضویت گروهی کوچک به جای عضویت گروهی دسته‌ای ارائه کرد. پروفسور لطفی زاده اینطور استدلال کرد که بشر به ورودیهای اطلاعاتی دقیق نیازی ندارد بلکه قادر است تا کنترل تطبیقی را به صورت بالایی انجام دهد. پس اگر ما کنترل کننده‌های بازخورد را در سیستم‌ها طوری طراحی کنیم که بتواند داده‌های مبهم را دریافت کند، این داده‌ها می‌توانند به طور ساده تر و موثرتری در اجرا به کار برده شوند.

رياضيات فازى بر پايه استدلال تقريبى (در مقابل استدلال قطعى و صريح ارسطويى) بنا شده كه منطبق با طبيعت و سرشت سيستم هاى انسانى است. در اين نوع استدلال، حالت هاى صفر و يك تنها مرزهاى استدلال را بيان مى كنند.

منطق فازی معتقد است که ابهام در ماهيت علم است. بر خلاف ديگران که معتقدند که بايد تقريب‌ها را دقيق‌تر کرد تا بهره‌وری افزايش يابد، لطفی ‌زاده معتقد است که بايد به دنبال ساختن مدل‌هايی بود که ابهام را به عنوان بخشی از سيستم مدل کند. برای مثال، جمله "هوا سرد است" يک گزاره منطقی فازی می ‌باشد که درستی آن گاهی کم و گاهی زياد است. گاهی هميشه درست و گاهی هميشه نادرست و گاهی تا حدودی درست است. منطق فازی می ‌تواند پايه‌ريز بنيانی برای فن‌آوری جديدی باشد که تا کنون هم دست‌آورد‌های فراوانی داشته است.

اساس منطق فازی به اين صورت است که ۲+۲ مساوی ۴ نمی شود بلکه عددی است بين ۳ و ۵. يعنی به هيچ موضوعی قطعيت نمی بخشد.